پژوهش های مهدوی

پژوهش های مهدوی

شواهد روایی و تاریخی ارتباط سوره اسراء با مهدویت

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده
دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، تهران، ایران.
چکیده
در آغاز سوره اسراء آیاتی درباره فساد، سرکشی و شکست بنی­اسرائیل آمده است. روایات متعددی درباره ارتباط آیات این سوره با «مهدویت» در مجموعه‌های حدیثی شیعه و سنت وارد شده است. تحقیق حاضر با روش کتابخانه­ای و مطالعه تحلیلی _ تطبیقی منابع فریقین، در راستای بررسی این شواهد و اعتبارسنجی آنها صورت گرفته و هدف آن بیان ارتباط سوره با مهدی موعود؟عج؟ است. این شواهد روایی در دو محور روایات فضیلت تلاوت سوره اسراء و روایات تطبیق حوادث صدر اسلام با فسادها و علوّ و شکست­های بنی‌اسرائیل مطرح و میزان دلالت آنها مورد بررسی خواهد گرفت. در تبیین روائی برخی آیات سوره مائده به ویژه آیات 32-64 نیز ارتباط زیادی با فساد یهود مشاهده می­شود. نگارنده معتقد است شواهد روائی در احادیثِ مربوط به فضیلت قرائت سوره اسراء و نیز قرائن تاریخی و از جمله حضور یهود در مکه بنابر تصریح آیات قرآن و نیز روایات وارده در تفسیر برخی آیات سوره مائده به ارتباط این دو سوره با مهدویت کمک می‌رساند و نتیجه آن تطبیق آیهG...فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِیَسُوءُوا وُجُوهَکُمْ وَلِیَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ کَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِیُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِیرًاF(اسراء: 7) بر شکست یهود در آخرالزمان است. این مهم با توجه به روایات وارده در تفسیر برخی آیات سوره مائده از جمله آیه Gکُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُF(مائده: 64) به‌دست امام مهدی؟عج؟ خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

منابع

 قرآن کریم
-       ابن بابویه، محمدبن على. (1406ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: دارالشریف الرضی للنشر.
-       ابن عساکر، ابوالقاسم علی بن الحسن بن هبة الله. (1415ق). تاریخ دمشق. (عمرو بن غرامة العمروی، محقق). بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
-       ابن قولویه، جعفربن محمد. (1356). کامل الزیارات. نجف اشرف: بی‌نا.
-       امینی نجفی، عبدالحسین احمد. (1387ق). الغدیر. بیروت: دارالکتاب العربى.
-       بدری، السید سامی. (1426ق). السیرة النبویه. تدوین: مختصر مع تحقیقات و آثارات جدیده. قم: دارالفقه.
-       بستانی، قاسم و همکاران. (1397). اعتبارسنجی روایات فضائل قرائت قرآن نزد شیعه. مطالعات فهم حدیث. 5(1)، 9-33، . doi: 10.30479/mfh.2018.1430
-       بلاذری، احمدبن یحیی. (1417ق). اَنْسابُ الاَشْراف. (سهیل زکار و ریاض الزرکلی، محقق). بیروت: دارالفکر.
-       توران، امداد . (1396). تحلیل سند و محتوای دو حدیث رضوی دربارۀ خلقت نوری. فرهنگ رضوی، 5(20)، 7-30.
-       جعفریان، رسول. (1383). سیرة رسول­الله؟ص؟. قم: مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل­البیت؟عهم؟.
-       جعفریان، رسول. (1387). تاریخ سیاسی اسلام(تاریخ خلفاء). قم: دلیل ما. هفتم.
-       جوادی آملی، عبدالله. (1397). تفسیر تسنیم. قم: مرکز نشر اسراء.
-       حرّ عاملی، محمدبن حسن. (1414ق). وسائل الشیعة. قم: آل‌البیت؟عهم؟.
-       حلّی، حسن بن یوسف. (1417ق). خلاصة ­الاقوال فی معرفة­الرجال. بی­جا: نشر الفقاهة.
-       حلّى، حسن بن سلیمان بن محمد. (1421ق). مختصرالبصائر. قم: بی­نا. اول.
-       حسینی استرآبادى، سید شرف الدین علی. (1409ق). تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-       زرکشی، بدرالدین محمدبن بهادر. (1408ق). البرهان فی علوم القرآن. بیروت: بی­نا.
-       شرّاب، محمد محمد حسن. (1411ق). المعالم الاثیرة فی السنة و السیرة. بیروت: دارالقلم.
-       طباطبایی، سید محمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیرالقرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى.
-       طبرسی، فضل بن حسن. (1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏. تهران: ناصر خسرو.
-       طبری، ابوجعفر محمدبن جریر. (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
-       عارف کشفی، سیدجعفر. (1388). رسول خدا؟ص؟ و یهود. قم: چلچراغ.
-       عروسی الحویزی. (1415ق). تفسیر نورالثقلین. قم: اسماعیلیان.
-       عیاشى، محمدبن­مسعود. (1380ق). تفسیر عیاشی. تهران: المطبعة العلمیه.
-       قرائتى، محسن. (1388). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن.
-       قمى مشهدى، محمدبن محمدرضا. (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
-       قمى، على بن ابراهیم. (1363). تفسیر القمی. قم: دارالکتاب.
-       کلینی، محمدبن یعقوب. (1365). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
-       کورانی، علی. (1378). عصر ظهور. (عباس جلالی، مترجم). تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل وابسته به مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
-       کورانی، علی. (1411ق). معجم احادیث الامام المهدی؟ع؟. قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة.
-       کورانی، علی. (1432ق). قرائة جدیدة للفتوحات الاسلامیة. قم: باقیات.
-       کوفى، فرات بن ابراهیم. (1410ق). تفسیر فرات کوفی. تهران، مرکز چاپ ونشر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی.
-       مازندرانى، محمد صالح بن احمد. (1382ق). شرح الکافی(الأصول و الروضة). تهران: المکتبة الإسلامیة.
-       مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحارالانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
-       مجلسی، محمدباقر. (1404ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول . تهران: بی‌نا.
-       میبدى، رشیدالدین احمدبن ابى سعد. (1371). کشف الأسرار و عده الأبرار. تهران: امیرکبیر.
-       نصیری، علی. (1395). چگونگی تعامل با روایات فضایل و خواص آیات و سور. علوم حدیث، 21(79)،70-52.
-       واحدى، على بن احمد. (1415ق). الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالقلم‏.
_       واقدی، محمدبن عمربن الواقد. (1405ق). المغازی. بیروت: دارالمعرفة الاسلامیة.