پژوهش های مهدوی

پژوهش های مهدوی

بازسازی عقلانیت دینی در عصر آشوب‌های معرفتی: نقش امام مهدی (عج) در مهار فتنه‌های فکری آخرالزمان

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده
کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران
چکیده
در عصر حاضر، بشر با تلاطم‌هایی بنیادین در عرصه‌های معرفتی، ارزشی و معنایی مواجه است. عصری که به‌درستی می‌توان آن را عصر «فتنه‌های فکری آخرالزمانی» نامید. سیطره رویکردهایی چون نسبی‌گرایی حقیقت، اومانیسم سکولار، و نیهیلیسم، عقلانیت دینی را در معرض بحران قرار داده و شکاف میان فطرت توحیدی انسان و جهان‌بینی وحیانی را تعمیق بخشیده است. این مقاله با رویکردی بین‌رشته‌ای و بر پایه منابع قرآنی، روایی و فلسفه دین، به تحلیل جلوه‌های گوناگون این فتنه‌های معرفتی پرداخته و نقش امام مهدی (عج) را در بازسازی عقلانیت توحیدی و احیای هدایت وحیانی تشریح می‌کند. بر پایه آموزه‌های اسلامی، ظهور آن حضرت نه‌تنها ناظر به اقامه عدالت اجتماعی، بلکه به‌مثابه انقلابی معرفتی و بازگشت به عقل فطری و تفسیر الهی از هستی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که امام مهدی (عج) در منظومه دین‌شناسی شیعه، تجسم عقلانیت قدسی و مرجع تفسیر نهایی دین در برابر قرائت‌های تحریف‌شده بشری است؛ امری که از منظر قرآن و روایات، راهکاری برای عبور از فتنه‌های فکری و احیای ایمان در بستر خرد الهی قلمداد می‌شود.
کلیدواژه‌ها

منابع
قرآن کریم
نهج البلاغه
-       ابن بابویه، محمدبن علی. (1385). علل الشرایع. قم: کتابفروشی داوری.
-       ابن بابویه، محمدبن علی. (1395ق). کمالالدین و تمام النعمة. قم: دارالکتب الإسلامیة.
-       اربلی، علی بن عیسی. (1381ق). کشف الغمه فی معرفه الائمه. تبریز: انتشارات بنیهاشمی.
-       جوادی آملی، عبدالله. (1403ق). تفسیرتسنیم. قم: انتشارات اسراء.
-       سبحانی، جعفر. (۱۴۲۱ق). آموزش کلام اسلامی. قم: مؤسسه امام صادق؟ع؟.
-       سروش دباغ، آرش. (۱۴۰۰). «شکاکیت معرفتشناختی در عصر دیجیتال». فصلنامه نقد معرفت، شماره12.
-       صدر، محمدباقر. (۱۳۹۵ق). اقتصادنا. قم: دارالتوحید.
-       طباطبائی، سید محمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-       طبرسی، فضل بن حسن. (1375). اعلام الوری بأعلام الهدی. قم: مؤسسه آلالبیت؟عهم؟.
-       طوسی، محمدبن حسن. (1413ق). التبیان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-       عیاشی، محمدبن مسعود. (1380ق). تفسیر عیاشی. تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة.
-       کلینی، محمدبن یعقوب. (1429ق) الکافی، (مرکز پژوهش دارالحدیث، محقق و مصحح) ، قم: دارالحدیث.
-       لیوتار، ژان فرانسوا. (۱۳۸۱) وضعیت پستمدرن. (رضا علیزاده، مترجم ). تهران: نشر مرکز.
-       مجلسی، محمدباقر. (1404ق). مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول. (سیدهاشم رسولی محلاتی، محقق )، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-       مجلسی، محمدباقر(1410ق). بحارالانوار. بیروت: مؤسسة الطبع و النشر.
-       محمدی ریشهری، محمد . (۱۴۲۶ق). میزان الحکمه. قم: دارالحدیث.
-       مطهری، مرتضی. (1390). مجموعه آثار، تهران: صدرا.
-       نصر، سیدحسین. (۱۳۷۳). علم و تمدن در اسلام. (احمد آرام، مترجم). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
-       نعمانی، محمدبن ابراهیم. (1397ق). الغیبة. (علیاکبر غفاری، محقق)، تهران: نشر صدوق.
_       Allport, Gordon W. (1950). The Individual and His Religion. New York: Macmillan.
_       Frankl, Viktor E. (1959). Man's Search for Meaning. Boston: Beacon Press.
_       James, William. (1902). The Varieties of Religious Experience. New York: Longmans.
_       Lyotard, Jean-François. (1984). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. Minneapolis: University of Minnesota Press.
-       Taylor, Charles. (2007). A Secular Age. Cambridge, MA: Harvard University Press.