http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/ پژوهش های مهدوی fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_247942.html چکیده«توسعه» به مثابه بهبود کمّی و کیفی سنجه‌های مطلوبیت در چهار حوزه انسانی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، راهبردی‌ترین پلان و پروسه برای نیل به آرمان‌های متعالیّ انسانی است که کمال آن در نظام «آرمان‌شهر» تحقّق و تجلّی می‌یابد. «توسعه سیاسی» به لحاظ نقش بنیادی و ارشادی آن، در رأس هرم توسعه، موقعیت یافته و سایر حیطه‌های توسعه را متأثّر می‌کند. اهتمام به «توسعه سیاسی» به لحاظ راهبریّ آن در انسجام و سازمان‌دهی مسیر توسعه و نیل به «آرمان‌شهر»، ضروری است و لذا این نگاشته، به قصد تبیین نقش توسعه سیاسی در تحقّق آرمان‌شهر و اصول مؤثّر بر توسعه، مطابق مجال و به قدر توان خود کوشیده است تا مشخّصه‌های آرمان‌شهر اسلامی _ شیعی را به عنوان الگوی مطلوب آرمان‌شهری در خلال مباحث، تبیین نموده و اصول و الزامات دستیابی به آن مدینه فاضله را معرّفی نماید تا ویژگی‌های بارز آرمان‌شهر اسلامی همچون حاکمیت الهی، عدالت، امنیت و پیشرفت تحقّق یافته و با ظهور این ویژگی‌ها، قدرت، قانونمندی و مشارکت مردمی نیز به عنوان مؤلّفه‌های توسعه سیاسی، ارتقا یافته و با برتریّ توان نظام برای پاسخگویی به مطالبات سیاسی، اقتصادی و کارآیی آن، مسیر تحقّق آرمان‌شهری از رفاه در معیشت و حقیقت در معنویت، تسهیل گشته و حیات طیّبه‌ی انسانی با محتوایی از سعادت و فضیلت و آمیزه ای از آسایش و معنویت در قالب آرمان‌شهر دینی _ اسلامی و شیعی محقّق گردد. http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_244784.html بحث از تمدن نوین اسلامی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین چالش‌های کنونی و آینده تمدن اسلامی است. در تاریخ اسلام، بخش مهمی از امت تمدن‌ساز را ایرانیان تشکیل داده‌اند که از گذشته تاکنون در عرصه‌های فرهنگی و تمدنی نقش مهم و پررنگی داشته‌اند. در این پژوهش باروش استقرایی و به شیوه تحلیلی _ توصیفی، تلاش ‌شده به این مسائل پاسخ داده شود که طبق آموزه‌های اسلامی چه جامعه‌ای سرمایه و توانایی حرکت و ایجاد تمدن نوین اسلامی را دارد؟ طبق چشم‌انداز سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مصادیق هریک مؤلفه راهبردی در محتوای بیانیه گام دوم انقلاب چه هستند؟ با تحقق انقلاب اسلامی، خون تازه‌ای در پیکرۀ امت اسلامی به جریان افتاد و حیات جدیدی به جهان اسلام بخشیده شد. از این ‌رو در گذار بازتولید تمدن نوین اسلامی، ایرانیان فعال‌ترین سرمایه اجتماعی این تمدن خواهند بود و شاید تنها امتی باشند که طبق روایات تفسیری چنین نقشی را در حوزه تمدن اسلامی ایفا خواهند کرد. یافته حاکی از آن است که در بیانیه گام دوم انقلاب، از میان مؤلفه‌های، مصادیق بیشتری از مؤلفه‌ها ساحت اعتقادی، عبادی و اخلاقی دارد، هرچند که مصادیقی از مؤلفه‌های سایر ساحت‌های تربیتی نیز یافت می‌شود. http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_247947.html رکن بنیادین دکترین مهدویت، حرکت غایت‌شناسانه و جمعی امت اسلامی به سوی اهداف متعالی است. در این چارچوب، «انتظار فعال» به‌عنوان یک کاتالیزور تحول‌آفرین عمل می‌کند که به‌تدریج از ستم و جهل جهانی می‌کاهد و در مقابل، جامعه‌ای آراسته به نور الهی و عدالت را پرورش می‌دهد. این پارادایم، یک تغییر ساختاری در نظم جهانی را تسهیل کرده و مسیر روابط مبتنی بر سلطه‌گری و سلطه‌پذیری را به سوی تحقق «استخلاف الهی» مستضعفان تغییر می‌دهد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی _ تحلیلی، به بررسی عوامل ‌تسریع‌کنندۀ ظهور براساس اندیشه امام خامنه‌ای می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از آن است که مفهوم «انتظار سبز» _ که بر پایه امید هستی‌شناختی، اصلاحات جامع فردی و اجتماعی، و پیاده‌سازی «هندسه الهی» در پارادایم اسلام سیاسی استوار است _ به عنوان یک کاتالیزور راهبردی برای گذار تمدنی از وضعیت انتظار به استقرار دوران مهدویت عمل می‌کند. در نتیجه، این گذار نشان‌دهنده تغییری تاریخی از بی‌عدالتیِ نظام‌مند به سوی نظمی جهانی مبتنی بر امنیت و عدالت است. http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_247949.html پژوهش حاضر با هدف واکاوی وضعیت فرهنگی آخرالزمان و دوران پیش از ظهور حضرت مهدی (عج) از منظر روایات اسلامی، به روش توصیفی _ تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای سامان یافته است. فرهنگ در این مقاله به دو مؤلفه بنیادین «شناخت‌ها و باورها» و «ارزش‌ها و گرایش‌ها» محدود شده و رفتارها و کردارها به دلیل گستردگی، از دایره بررسی خارج است. اهمیت این پژوهش در آگاهی از بحران‌های فرهنگی پیش از ظهور، آمادگی برای رویارویی با آنها و زمینه‌سازی برای ظهور منجی موعود نهفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در آستانه ظهور، شناخت و باورهای دینی دچار غربت و کمرنگ‌شدگی می‌شود و از اسلام جز نامی باقی نمی‌ماند. در حوزه ارزش‌ها و گرایش‌ها نیز دینداری سخت و طاقت‌فرسا می‌گردد، مساجد با حفظ ظاهر آراسته، کارکرد اصلی خود را از دست می‌دهند و ارزش‌ها جای خود را به ضد ارزش‌ها می‌سپارند. با این حال، زمینه‌های دینداری نیز فراهم‌تر شده و مؤمنان واقعی با پاداشی افزون، به حفظ ایمان خویش می‌پردازند. این پژوهش با رویکردی نوین و با تمرکز بر دو حوزه خاص فرهنگی و با بهره‌گیری از بررسی‌های سندی، تصویری روشن از وضعیت فرهنگی پیش از ظهور ترسیم می‌کند. http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_247951.html اعتقاد به ظهور منجی موعود، یکی از مبانی اساسی در آموزه­های اسلامی و به ویژه در اندیشه شیعی است که نقش تعیین‌کننده­ای در هویت دینی و اجتماعی مسلمانان دارد. در این میان دعا برای تعجیل در فرج امام زمان؟ع؟ از جمله توصیه­های مؤکد در منابع دینی است که در روایات متعدد، به عنوان عاملی مؤثر در رهایی امت اسلامی از مشکلات و گرفتاری­ها معرفی شده است. یکی از احادیث مشهور در این ­زمینه، حدیث «وَ أَکْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِیلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ ذَلِکَ فَرَجُکُم» از سوی امام عصر(عج) است. از این­ رو این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیلی، ابعاد مختلف حدیث مذکور را بررسی کرده و به تحلیل نقش دعا در تعجیل فرج و تأثیر آن بر زندگی فردی و اجتماعی انسان­ها پرداخته است. یافته‌­ها نشان می­دهد که دعا برای تعجیل فرج، افزون بر ایجاد گشایش و امید برای مؤمنان در دوران غیبت، بستری برای تحقق وعده­های الهی محسوب می­شود. این وعده­ها شامل حاکمیت صالحان، برتری دین در سراسر زمین، برقراری عدالت جهانی، رشد علم و تکامل عقل، امنیت و آرامش در آفاق زمین، سرازیر شدن نعمت­ها و برکات الهی و کشف گنج­ها و ثروت­های پنهان زمین است که با ظهور حضرت ولی­عصر(عج) محقق خواهد شد. بنابراین دعا برای تعجیل فرج نه تنها یک وظیفه دینی، بلکه عاملی تأثیرگذار در تحقق تحولات جهانی از منظر آموزه‌های شیعی به شمار می­آید. http://www.pajoheshhayemahdavi.ir/article_247952.html این پژوهش به بررسی تطبیقی مفهوم «نور رَبّ» در آیه ۶۹ سوره زمر و دلالت‌های آن بر عدالت فراگیر در عصر ظهور امام مهدی(عج) می‌پردازد. این آیه صحنه‌های قیامت و داوری الهی را به تصویر می‌کشد، اما روایات اهل‌بیت(علیهم السلام) آن را به عصر ظهور امام مهدی(عج) نیز مرتبط دانسته‌اند. مسئله اصلی تحقیق، چگونگی تبیین «نور رَبّ» در دو بستر قیامت و ظهور و دلالت‌های آن بر تحقق عدالت فراگیر مهدوی است. با رویکرد توصیفی _ تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی براساس تفاسیر و روایات، ابعاد معنایی «نور رَبّ» شامل نور حقیقی/مخلوق الهی، عدل الهی، و تجلی الهی و انکشاف حقایق واکاوی شده است. روایات اهل‌بیت(علیهم السلام) نیز «نور رَبّ» را به نور امام مهدی(عج) و بی‌نیازی از نور خورشید و ماه در عصر ظهور تأویل می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیوند مفهومی «نور رَبّ» بین قیامت و ظهور، در محوریت «عدل الهی» قرار دارد. در قیامت، این نور جلوه‌ای از عدل مطلق الهی در حسابرسی و آشکار شدن حقایق است. در عصر ظهور، «نور رَبّ» به صورت عملی در تحقق عدالت فراگیر توسط امام زمان(عج) تجلی می‌یابد و زمین را از ظلم و ستم پاک می‌سازد. این پژوهش با تحلیل تطبیقی، ابعاد پنهان «نور رَبّ» را در تحقق وعده الهی برای عدالت جهانی روشن ساخته و به درک عمیق‌تر از پیوند مباحث قرآنی و مهدوی کمک می‌کند.