پژوهش های مهدوی

پژوهش های مهدوی

واکاوی وضعیت فرهنگی دوران پیش از ظهور امام مهدی؟عج؟ در حوزه‌های شناخت، باور، ارزش و گرایش‌ از منظر روایات

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی وضعیت فرهنگی آخرالزمان و دوران پیش از ظهور حضرت مهدی ؟عج؟ از منظر روایات اسلامی، به روش توصیفی _ تحلیلی و با رویکرد کتابخانه‌ای سامان یافته است. فرهنگ در این مقاله به دو مؤلفه بنیادین «شناخت‌ها و باورها» و «ارزش‌ها و گرایش‌ها» محدود شده و رفتارها و کردارها به دلیل گستردگی، از دایره بررسی خارج است. اهمیت این پژوهش در آگاهی از بحران‌های فرهنگی پیش از ظهور، آمادگی برای رویارویی با آنها و زمینه‌سازی برای ظهور منجی موعود نهفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در آستانه ظهور، شناخت و باورهای دینی دچار غربت و کمرنگ‌شدگی می‌شود و از اسلام جز نامی باقی نمی‌ماند. در حوزه ارزش‌ها و گرایش‌ها نیز دینداری سخت و طاقت‌فرسا می‌گردد، مساجد با حفظ ظاهر آراسته، کارکرد اصلی خود را از دست می‌دهند و ارزش‌ها جای خود را به ضد ارزش‌ها می‌سپارند. با این حال، زمینه‌های دینداری نیز فراهم‌تر شده و مؤمنان واقعی با پاداشی افزون، به حفظ ایمان خویش می‌پردازند. این پژوهش با رویکردی نوین و با تمرکز بر دو حوزه خاص فرهنگی و با بهره‌گیری از بررسی‌های سندی، تصویری روشن از وضعیت فرهنگی پیش از ظهور ترسیم می‌کند.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
_       ابن أبی الحدید، عبدالحمیدبن هبة‌الله. (1404ق). شرح نهج البلاغه، قم: مکتبة آیة‌الله المرعشی النجفی.
_       نعمانی، محمدبن ابراهیم. (1397ق). الغیبة. تهران: نشر صدوق.
_       ابن بابویه، محمدبن على. (1362). الخصال. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
_       ابن بابویه، محمدبن على. ( 1406 ق). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: دارالشریف الرضی للنشر.
_       ابن بابویه، محمدبن على. ( 1395ق). کمال الدین و تمام النعمة. تهران: اسلامیه.
_       ابن بابویه، محمدبن على. ( 1378ق). عیون اخبار الرضا. مصحح: مهدی لاجوردی. تهران: نشرجهان.
_       ابن بطریق، یحیى بن حسن. ( 1407 ق). عمدة عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
_       ابن حجر عسقلانی، احمدبن علی. ( 1390ق). لسان المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
_       ابن شعبه حرانى، حسن بن على. ( 1404ق). تحف العقول عن آل الرسول؟ص؟. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
_        ابوالقاسمی، محمدجواد. ( 1384). به سوی فرهنگ دینی در جامعه ایران. تهران: عرش پژوه.
_       حمیرى، عبدالله بن جعفر. ( 1413 ق). قرب الإسناد. قم: مؤسسة آل‌البیت؟عهم؟.
_       حیدری‌فر، مجید؛ مقدسی، روح‌الله. ( 1395). بررسی روایات پیشگویی‌های آخرالزمان درباره جوانان. فصل‌نامه مشرق موعود، سال دهم. شماره 38، 111-134.
_       خوئی، ابوالقاسم. (1413ق). معجم‏ رجال ‏الحدیث. بی‌جا: بی‌نا.
_       شریف الرضى، محمدبن حسین. ( 1414ق). نهج البلاغة (للصبحی صالح). قم: هجرت.
_       شعیری، محمدبن محمد. ( بى‌تا). جامع الأخبار. نجف: مطبعة الحیدریة.
_       طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن. ( 1417ق). الفهرست. تحقیق: جواد قیومی. قم: مؤسسة النشر الفقاهه.
_       طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن. ( 1417ق). عدة الاصول. تحقیق: محمدرضا انصاری قمی. قم: ستاره.
_       طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن. ( 1411ق). الغیبة. قم: دارالمعارف الإسلامیة.
_       طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن. ( 1407 ق). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
_       طوسی، ابوجعفر محمدبن حسن. ( 1427ق). رجال الطوسی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
_       حر عاملى، محمدبن حسن. ( 1409 ق). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل‌البیت؟عهم؟.
_       دهخدا، علی‌اکبر. ( 1372). لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
_       صافى گلپایگانی، لطف‌الله. ( 1380). منتخب الأثر فی الإمام الثانی عشر؟عج؟. قم: مکتبة آیة الله العظمى الصافی الگلپایگانی.
_       صدر، محمد. ( 1382). تاریخ غیبت کبرى. ترجمه: حسن افتخارزاده‏. تهران: نیک معارف.
_       عرفان، امیرمحسن. ( 1393). نقش باورداشت آموزه مهدویت در احیای فرهنگ و تمدن اسلامی. قم: نشر معارف.
_       على احمدى، علیرضا. ( 1383). شناخت فرهنگ، فرهنگ سازمانى و مدیریت بر آن. تهران: تولید دانش.
_        فتال نیشابورى، محمدبن احمد. ( 1375). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: انتشارات رضى.
_       قمى، على بن ابراهیم. ( 1404ق). تفسیر القمی. قم: دارالکتاب.
_       کاشفی، محمدرضا. ( 1389). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. قم: جامعة المصطفی العالمیه.
_       کاظمى، مصطفى بن ابراهیم. ( 1428ق). بشارة الإسلام فی علامات المهدی؟عج؟. بیروت: مؤسسة البلاغ.
_       کشى، محمد بن عمر. ( 1363). اختیار معرفة الرجال (رجال الکشی). تحقیق: مهدی محقق. قم: مؤسسه آل‌البیت؟عهم؟.
_        کلینى، محمدبن یعقوب بن اسحاق. ( 1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
_       کوفى، فرات بن ابراهیم. ( 1410ق). تفسیر فرات الکوفی. تهران: مؤسسة الطبع و النشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی.
_       گیدنز، آنتونی. ( 1374). جامعه‌شناسی. ترجمه: منوچهر صبوری. تهران: نشر نی.
_       مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى. ( 1403ق). بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
_       معین، محمد. ( 1371). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.
_       موسسه معارف اسلامى. ( 1428 ق). معجم أحادیث الإمام المهدی؟عج؟. قم: مسجد مقدس جمکران.
_       نجاشی، ابوالعباس احمدبن علی. ( 1416ق). فهرست اسماء مصنفی الشیعة (رجال النجاشی). قم: موسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.